Weigeren blaastest: waarom het strafbaar is en welke straf het OM eist
Weigeren van de blaastest is een zelfstandig strafbaar feit en een misdrijf, ook als u niets gedronken hebt. U hoeft niet mee te werken als blazen voor u om bijzondere medische redenen onwenselijk is, maar dan kan de politie een bloedonderzoek bevelen.
Het OM eist bij een eerste weigering door een ervaren automobilist een geldboete van € 1.000 en negen maanden rijontzegging. Dat is niet de zwaarste categorie, maar het ligt wel hoger dan bij veel gemeten promillages. In dit artikel leest u wat de wet van u vraagt, welke straf u kunt verwachten en hoe dit zich verhoudt tot uw zwijgrecht.
Bent u verplicht mee te werken aan de blaastest?
Ja, als de politie u dat beveelt. Volgens artikel 163 lid 1 en lid 2 Wegenverkeerswet 1994 (WVW 1994) moet u bij een verdenking van rijden onder invloed ademlucht blazen en de aanwijzingen van de agent volgen.
Die verplichting geldt voor de bestuurder van elk voertuig, dus ook voor fietsers. Het niet opvolgen van de aanwijzingen van de agent valt ook onder artikel 163 lid 2. Welke bevoegdheden de politie bij controles heeft, leest u bij toezicht en opsporing in het verkeer.
Wat gebeurt er na een weigering van de ademanalyse?
Lukt het ademonderzoek niet, dan kan de politie u vragen in te stemmen met een bloedonderzoek (artikel 163 lid 4 WVW 1994). Dat geldt ook als u om medische redenen niet hoeft te blazen of als er een vermoeden van drugs is.
Geeft u geen toestemming, dan kan de officier van justitie of een hulpofficier u een bloedonderzoek bevelen (artikel 163 lid 5). U bent dan verplicht mee te werken (artikel 163 lid 6). Een arts of verpleegkundige neemt het bloed af. Ook dat bevel weigeren is strafbaar.
Waarom is weigeren zelfstandig strafbaar?
De wet maakt van het niet opvolgen van het bevel een eigen strafbaar feit. Volgens artikel 176 lid 5 WVW 1994 geldt voor overtreding van artikel 163 lid 2, 6 en 7 een gevangenisstraf van ten hoogste drie maanden of een geldboete van de derde categorie.
Volgens artikel 178 lid 1 WVW 1994 is dit een misdrijf. De rechter kan daarnaast een rijontzegging opleggen van ten hoogste vijf jaar (artikel 179 lid 1). Het OM hoeft dus niet te bewijzen dat u te veel had gedronken.
Welke straf eist het OM bij weigering?
Het OM gebruikt de Richtlijn voor strafvordering rijden onder invloed van alcohol en/of drugs en rijden tijdens een rijverbod (2019R013). Die geldt sinds 1 januari 2020 en noemt weigering als aparte regel in de tabellen.
| Situatie | Strafeis OM (tabel 1A, ervaren automobilist) |
|---|---|
| Eerste keer | Geldboete € 1.000 en 9 maanden onvoorwaardelijke rijontzegging |
| Eén keer recidive binnen 5 jaar | 40 uur taakstraf, 1 week voorwaardelijke gevangenisstraf en 10 maanden rijontzegging, of 1 week onvoorwaardelijke gevangenisstraf en 10 maanden rijontzegging |
| Meermalen recidive | 80 uur taakstraf, 2 weken voorwaardelijke gevangenisstraf en 10 maanden rijontzegging, of 2 weken onvoorwaardelijke gevangenisstraf en 10 maanden rijontzegging |
Voor beginnende bestuurders verwijst de richtlijn naar dezelfde tabel. Voor een bromfiets begint de eis bij € 750 en zeven maanden rijontzegging, voor een fiets bij € 250. De rechter is niet aan deze eis gebonden.
Is de straf gelijk aan de zwaarste categorie?
Nee. De eis bij een eerste weigering valt samen met schaal IX van de richtlijn, die geldt bij 870 tot 945 µg/l (ongeveer 2 promille). De zwaarste schaal, vanaf 1.500 µg/l, kent een eis van 100 uur taakstraf en 22 maanden rijontzegging.
Weigeren levert dus geen lagere straf op dan blazen bij een hoog promillage. Wie weinig had gedronken, krijgt door de weigering vaak een zwaardere eis dan bij een meting. Een overzicht van de straffen per promillage vindt u bij rijden onder invloed.
Welke gevolgen heeft weigeren voor uw rijbewijs?
Naast de strafzaak volgt een maatregel van het CBR. Eén weigering van het ademonderzoek leidt tot de EMA, de cursus alcohol en verkeer (artikel 11 lid 1 Regeling maatregelen rijvaardigheid en geschiktheid 2011). Die kost in 2026 € 1.197; zie de EMA-cursus.
Bent u binnen vijf jaar vaker aangehouden, dan kan een weigering tot een onderzoek naar de geschiktheid leiden (artikel 23 lid 1 onder c). Weigering telt ook mee in de recidiveregeling van artikel 123b WVW 1994. Die regeling verklaart het rijbewijs na een tweede veroordeling binnen vijf jaar van rechtswege ongeldig.
Verandert dit door de nieuwe wet?
Mogelijk. De Tweede Kamer nam op 27 oktober 2026 de Wet verbetering aanpak rijden onder invloed (Kamerstuk 36 586) aan. Volgens de memorie van toelichting schaft die wet de recidiveregeling van artikel 123b WVW 1994 af en geeft hij de rechter meer middelen rond de ontzegging.
De Eerste Kamer moet het voorstel nog behandelen. Op 4 november 2026 geldt de huidige regeling dus nog.
Wanneer hoeft u niet te blazen om medische redenen?
Volgens artikel 163 lid 3 WVW 1994 vervalt de plicht als aannemelijk is dat blazen voor u om bijzondere geneeskundige redenen onwenselijk is. Het gaat om een medische reden die het blazen zelf onwenselijk maakt, niet om een algemeen bezwaar.
Dat ontslaat u niet van elk onderzoek. De politie kan dan om toestemming voor een bloedonderzoek vragen en het zo nodig bevelen (artikel 163 lid 4 en 5).
Hoe verhoudt het zwijgrecht zich tot de plicht om te blazen?
U hoeft geen verklaring af te leggen, maar u moet wel meewerken aan het onderzoek. Het zwijgrecht van artikel 29 Wetboek van Strafvordering gaat over vragen die u als verdachte krijgt. Blazen of bloed laten afnemen is geen verklaring.
De Hoge Raad oordeelde dat een bevel tot bloedonderzoek niet gelijk staat aan een verhoor (HR 27 november 2012, ECLI:NL:HR:2012:BY1220). U hebt daarom vóór die beslissing geen recht om eerst een advocaat te raadplegen. U mag wel zwijgen over hoeveel u hebt gedronken. Meer hierover leest u bij verplichtingen en meewerken.
Helpt een fout van de politie bij de weigering?
Niet vanzelf. In een zaak waarin de politie geen ademtest had gevraagd maar direct bloedonderzoek beval, bleef de veroordeling voor weigering in stand. Het hof had het verzuim alleen vastgesteld (HR 17 december 2019, ECLI:NL:HR:2019:1984). Vormfouten worden getoetst aan artikel 359a Wetboek van Strafvordering.
Wat kunnen wij voor u doen bij een verdenking van weigering?
- Wij controleren of het bevel tot blazen of bloedonderzoek rechtsgeldig is gegeven.
- Wij beoordelen of een medische reden in de zin van artikel 163 lid 3 WVW 1994 aannemelijk te maken is.
- Wij bereiden met u de zitting bij de officier van justitie of de politierechter voor.
- Wij voeren verweer tegen de hoogte en duur van de gevraagde rijontzegging.
- Wij volgen de CBR-procedure en stellen zo nodig bezwaar in.
Samenvatting
- Weigeren van de blaastest of het bevolen bloedonderzoek is een misdrijf (artikel 163 jo. 176 lid 5 en 178 WVW 1994).
- Het OM eist bij een eerste weigering € 1.000 en negen maanden rijontzegging, gelijk aan schaal IX.
- Een medische reden ontslaat u van blazen, maar niet van een bloedonderzoek.
- Het CBR legt na een weigering in elk geval de EMA op.
- U mag zwijgen, maar u moet wel meewerken aan het onderzoek.
Veelgestelde vragen over het weigeren van de blaastest
Krijg ik een lagere straf als ik weiger in plaats van blaas?
Meestal niet. De eis bij weigering ligt op het niveau van ongeveer 2 promille. Alleen bij nog hogere waarden is de eis na een meting zwaarder.
Wat als ik na een ongeval niet aanspreekbaar ben?
Dan kan een arts of verpleegkundige bloed bij u afnemen met toestemming van de officier van justitie of een hulpofficier (artikel 163 lid 7 WVW 1994). Het bloed wordt pas onderzocht nadat u de kans hebt gekregen daarmee in te stemmen. Zo nodig beveelt de politie u daarna mee te werken. Weigert u dan, dan wordt het monster vernietigd en is de weigering strafbaar (artikel 176 lid 5).
Geldt dit ook voor jongeren onder de 18?
Ja, maar het OM gebruikt sinds 1 oktober 2026 een aparte richtlijn voor jeugdigen (2026R004). Daarin staat bij weigering met een auto 60 uur taakstraf en acht maanden rijontzegging.
Vragen over uw zaak?
Mail ons in een paar zinnen waar uw vraag over gaat, via info@lawandmore.nl. Wij laten u weten of wij u kunnen helpen en wat de volgende stap is.
Dit artikel geeft algemene informatie en vervangt geen advies over uw specifieke situatie.
