Strafbeschikking in het verkeer: wat kan het OM opleggen en hoe doet u verzet?
Een strafbeschikking is een straf die de officier van justitie zelf oplegt, zonder rechter. In verkeerszaken kan die bestaan uit een geldboete, een taakstraf van maximaal 180 uur of een rijontzegging van maximaal zes maanden, maar nooit uit een gevangenisstraf. Bent u het er niet mee eens, dan moet u in de regel binnen veertien dagen verzet doen; daarna komt de zaak bij de strafrechter.
Hieronder leest u wat een strafbeschikking precies is, wat erin kan staan, hoe verzet werkt en wat de gevolgen zijn voor uw justitiële documentatie. Ook leggen wij uit waarin een strafbeschikking verschilt van een gewone verkeersboete op grond van de Wet Mulder.
Wat is een strafbeschikking in een verkeerszaak?
Een strafbeschikking is een beslissing van het Openbaar Ministerie (OM) waarmee een strafzaak zonder zitting wordt afgedaan. De grondslag is artikel 257a van het Wetboek van Strafvordering (Sv).
Volgens artikel 257a lid 1 Sv kan de officier van justitie een strafbeschikking uitvaardigen bij overtredingen en bij misdrijven waarop maximaal zes jaar gevangenisstraf staat. Dat geldt voor de meeste verkeersdelicten, zoals rijden onder invloed (artikel 8 WVW 1994), rijden tijdens een rijontzegging of een snelheidsovertreding van meer dan 30 km/u.
Naast de OM-strafbeschikking bestaat de politiestrafbeschikking (artikel 257b Sv). Die wordt door een opsporingsambtenaar uitgevaardigd en is bedoeld voor eenvoudige feiten met alleen een geldboete. Dit artikel gaat vooral over de OM-strafbeschikking.
Welke straffen kan de officier van justitie opleggen?
De officier kan een geldboete, een taakstraf van maximaal 180 uur en een rijontzegging van maximaal zes maanden opleggen. Een gevangenisstraf of hechtenis kan hij niet opleggen; daarvoor is altijd een rechter nodig.
Artikel 257a lid 2 Sv noemt onder meer deze straffen en maatregelen:
- een geldboete;
- een taakstraf van ten hoogste 180 uur;
- een ontzegging van de bevoegdheid motorrijtuigen te besturen van ten hoogste zes maanden;
- een betalingsverplichting voor het slachtoffer (schadevergoeding);
- onttrekking aan het verkeer van in beslag genomen voorwerpen.
Daarnaast kan de strafbeschikking volgens artikel 257a lid 3 Sv aanwijzingen bevatten. Een voorbeeld is afstand doen van in beslag genomen voorwerpen of een gedragsaanwijzing met een proeftijd van maximaal een jaar. Een rechter kan bij een veroordeling zwaarder straffen: een taakstraf kan dan volgens artikel 22c Sr tot 240 uur gaan. Meer over de verschillende straffen leest u op onze pagina over straffen en maatregelen in het verkeersstrafrecht.
Wordt u eerst gehoord?
Bij een taakstraf of rijontzegging moet de officier u eerst horen, volgens artikel 257c lid 1 Sv. U wordt dan gewezen op de mogelijkheid om een advocaat toegevoegd te krijgen.
Gaat het om een geldboete en schadevergoeding van samen meer dan € 2.000, dan mag de officier de strafbeschikking volgens artikel 257c lid 2 Sv alleen uitvaardigen nadat u bent gehoord met bijstand van een advocaat. Zo’n gesprek heet in de praktijk vaak een OM-hoorzitting. Van het horen wordt een schriftelijk verslag gemaakt.
Hoe lang heeft u om verzet te doen?
De verzettermijn is veertien dagen, volgens artikel 257e lid 1 Sv. Die termijn begint te lopen zodra u de strafbeschikking in persoon heeft ontvangen of zodra blijkt dat u er op een andere manier van op de hoogte bent.
Voor een kleine geldboete van maximaal € 340 wegens een overtreding geldt een langere termijn van zes weken na toezending. Let op: betaalt u de boete, dan kunt u geen verzet meer doen. Betalen geldt dus als het accepteren van de strafbeschikking.
Verzet doet u bij het parket dat op de strafbeschikking staat (artikel 257e lid 2 Sv). Dat kan schriftelijk, met een ondertekende brief, of in persoon. In het verzet vermeldt u uw naam en een aanduiding of kopie van de strafbeschikking. U mag uw bezwaren toelichten, maar dat is niet verplicht.
Wat gebeurt er nadat u verzet heeft gedaan?
Na uw verzet beoordeelt de officier de zaak opnieuw. Hij kan de strafbeschikking intrekken of wijzigen (artikel 257e lid 9 Sv), of de zaak aan de rechter voorleggen.
Legt de officier de zaak voor, dan wordt u volgens artikel 257f lid 1 Sv opgeroepen voor een zitting. Tussen de betekening van de oproeping en de zitting moeten minstens tien dagen zitten. De omschrijving van het feit in de oproeping geldt dan als tenlastelegging, net als bij een dagvaarding.
De rechter, meestal de politierechter of de kantonrechter, behandelt de zaak volledig opnieuw. Hij kan u vrijspreken, ontslaan van rechtsvervolging of veroordelen. In al die gevallen vernietigt hij de strafbeschikking (artikel 257f lid 4 Sv). De rechter is niet gebonden aan de straf uit de strafbeschikking. De uitkomst kan dus lager, gelijk of hoger zijn.
U kunt uw verzet volgens artikel 257e lid 8 Sv intrekken tot het begin van de zitting. Daarmee doet u wel afstand van het recht om opnieuw verzet te doen.
Wat zijn de gevolgen voor uw justitiële documentatie en een VOG?
Een strafbeschikking voor een strafrechtelijk verkeersfeit wordt geregistreerd bij de Justitiële Informatiedienst. Het OM vermeldt dat bijvoorbeeld voor snelheidsovertredingen van meer dan 30 km/u en, op de snelweg, vanaf 40 km/u.
Een onherroepelijke strafbeschikking telt in principe mee als een eerdere afdoening, net als een veroordeling door de rechter. Dat kan van belang zijn bij een volgende verkeerszaak, omdat het OM bij herhaling zwaarder straft.
Voor een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) kijkt Justis naar uw justitiële gegevens. De standaard terugkijktermijn is vier jaar. Voor vervoersfuncties, zoals taxichauffeur of wegvervoerondernemer, geldt volgens Justis een termijn van vijf jaar. Of een verkeersfeit tot weigering leidt, hangt af van de functie waarvoor u de VOG aanvraagt.
Wat is het verschil met een Mulder-boete?
Een Mulder-boete is een administratieve sanctie op grond van de Wet administratiefrechtelijke handhaving verkeersvoorschriften (WAHV). Een strafbeschikking is een strafrechtelijke afdoening op grond van het Wetboek van Strafvordering.
| Onderwerp | Mulder-boete (WAHV) | Strafbeschikking (Sv) |
|---|---|---|
| Soort feit | Lichte verkeersovertredingen uit de bijlage bij de WAHV | Strafbare feiten, waaronder verkeersmisdrijven |
| Wat kan worden opgelegd | Alleen een geldbedrag | Geldboete, taakstraf, rijontzegging, schadevergoeding |
| Bezwaar | Beroep bij de officier van justitie, daarna kantonrechter (artikel 6 en 9 WAHV) | Verzet bij het OM, daarna zitting bij de strafrechter (artikel 257e en 257f Sv) |
| Termijn | Zes weken | In de regel veertien dagen |
| Justitiële documentatie | Nee | Ja |
Bij een Mulder-boete kan de sanctie volgens artikel 5 WAHV ook aan de kentekenhouder worden opgelegd. Bij een strafbeschikking moet het OM vaststellen wie het feit heeft gepleegd. Meer over het verschil leest u in ons artikel over snelheidsovertredingen.
Wat kunnen wij voor u doen bij een strafbeschikking?
- Wij beoordelen of de strafbeschikking juridisch klopt, zoals de omschrijving van het feit en de opgelegde straf.
- Wij controleren of de verzettermijn nog loopt en doen zo nodig namens u verzet.
- Wij vragen het dossier op bij het OM en bekijken het bewijs, zoals metingen en processen-verbaal.
- Wij staan u bij tijdens een OM-hoorzitting.
- Wij bespreken met u wat de gevolgen zijn voor uw rijbewijs, uw werk en een eventuele VOG.
- Wij treden voor u op bij de politierechter of kantonrechter als de zaak na verzet op zitting komt.
Samenvatting
- De officier van justitie kan een strafbeschikking opleggen bij overtredingen en misdrijven met een strafmaximum tot zes jaar (artikel 257a Sv).
- Mogelijk zijn onder meer een geldboete, een taakstraf tot 180 uur en een rijontzegging tot zes maanden; een gevangenisstraf niet.
- Verzet moet in de regel binnen veertien dagen (artikel 257e Sv); wie betaalt, kan geen verzet meer doen.
- Na verzet beslist de rechter opnieuw over de zaak en is hij niet gebonden aan de strafbeschikking.
- Een strafbeschikking wordt geregistreerd in de justitiële documentatie; een Mulder-boete niet.
Veelgestelde vragen over de strafbeschikking
Kan ik eerst betalen en later bezwaar maken?
Nee. Volgens artikel 257e lid 1 Sv is verzet niet meer mogelijk nadat u de strafbeschikking vrijwillig heeft voldaan. Wilt u bezwaar maken, doe dan eerst verzet.
Mag ik rijden tijdens de verzettermijn als mij een rijontzegging is opgelegd?
Dat hangt af van de stand van zaken rond uw rijbewijs, bijvoorbeeld of het nog is ingehouden door het OM. Laat dit vooraf goed nagaan, omdat rijden tijdens een geldende ontzegging een misdrijf is (artikel 9 WVW 1994).
Kan de rechter mij na verzet een hogere straf geven?
Ja, dat kan. De rechter beoordeelt de zaak zelfstandig en is niet gebonden aan de strafbeschikking van het OM. Een hogere straf is dus mogelijk, net als een lagere straf of vrijspraak.
Wat als ik de termijn van veertien dagen heb gemist?
Een te laat verzet verklaart de rechter in beginsel niet-ontvankelijk (artikel 257f lid 4 Sv). Wel kan het van belang zijn wanneer de termijn precies is gaan lopen, bijvoorbeeld of u de strafbeschikking echt heeft ontvangen.
Vragen over uw zaak?
Mail ons in een paar zinnen waar uw vraag over gaat, via info@lawandmore.nl. Wij laten u weten of wij u kunnen helpen en wat de volgende stap is.
Dit artikel geeft algemene informatie en vervangt geen advies over uw specifieke situatie.
