Gevaarlijk rijgedrag: wat zijn artikel 5 en 5a WVW en welke straffen gelden?

Door mr. Tom Meevis, advocaat strafrecht bij Law & More · Gepubliceerd en inhoudelijk gecontroleerd: 4 november 2026

Gevaarlijk rijgedrag is strafbaar volgens artikel 5 van de Wegenverkeerswet 1994 (WVW) als u gevaar of hinder op de weg veroorzaakt, en als zeer gevaarlijk rijgedrag volgens artikel 5a WVW als u opzettelijk en in ernstige mate verkeersregels schendt. Het belangrijkste verschil: voor artikel 5 is geen opzet nodig, terwijl artikel 5a alleen geldt bij opzet en als daardoor levensgevaar of gevaar voor zwaar letsel voor een ander te duchten was.

In dit artikel leest u wat beide artikelen inhouden, welke gedragingen de wet noemt, welke straffen gelden en hoe dit zich verhoudt tot een ongeval met letsel.

Wat verbiedt artikel 5 WVW?

Artikel 5 WVW verbiedt iedereen zich zo te gedragen dat gevaar op de weg ontstaat of kan ontstaan, of dat het verkeer wordt gehinderd of kan worden gehinderd. Er hoeft dus niets te gebeuren: de kans op gevaar of hinder is al genoeg.

Het artikel is breed en geldt voor alle verkeersdeelnemers, ook voor fietsers en voetgangers. Een overtreding van artikel 5 is een overtreding en geen misdrijf (artikel 178 lid 2 WVW). Het strafmaximum is volgens artikel 177 lid 1 WVW hechtenis van 6 maanden of een geldboete van de derde categorie (€ 11.000).

Dat maximum is op 1 januari 2020 verhoogd van 2 naar 6 maanden. Bestuurt u een motorrijtuig, dan kan de rechter volgens artikel 179 lid 2 WVW ook een rijontzegging tot 2 jaar opleggen.

Wat is zeer gevaarlijk rijgedrag volgens artikel 5a WVW?

Artikel 5a WVW verbiedt het opzettelijk in ernstige mate schenden van verkeersregels, als daardoor levensgevaar of gevaar voor zwaar lichamelijk letsel voor een ander te duchten is. Het artikel geldt sinds 1 januari 2020 en is een misdrijf.

Er zijn dus drie voorwaarden. U handelde met opzet, u schond verkeersregels in ernstige mate, en daaruit volgde serieus gevaar voor een ander. Het gevaar hoeft zich niet te verwezenlijken: er hoeft geen ongeval te zijn gebeurd.

Welke gedragingen noemt artikel 5a lid 1?

Artikel 5a lid 1 WVW noemt de volgende gedragingen, die alleen of samen een ernstige schending kunnen opleveren:

1. onvoldoende rechts houden op onoverzichtelijke plaatsen;
2. gevaarlijk inhalen;
3. het negeren van een rood kruis boven de rijstrook;
4. over een vluchtstrook rijden waar dat niet mag;
5. inhalen vlak voor of op een voetgangersoversteekplaats;
6. geen voorrang verlenen;
7. de maximumsnelheid overschrijden;
8. zeer dicht achter een ander voertuig rijden (bumperkleven);
9. door rood licht rijden;
10. tegen de rijrichting in rijden (spookrijden);
11. tijdens het rijden een mobiel elektronisch apparaat vasthouden;
12. aanwijzingen van bevoegde personen, zoals de politie, niet opvolgen;
13. andere verkeersregels van vergelijkbaar belang overtreden.

Volgens artikel 5a lid 2 WVW weegt de rechter ook mee in welke mate u onder invloed van alcohol of drugs was. Rijden onder invloed op zichzelf valt niet onder artikel 5a, maar onder artikel 8 WVW. Lees daarover ons artikel over rijden onder invloed.

Welke straf staat op zeer gevaarlijk rijgedrag?

Op een overtreding van artikel 5a WVW staat volgens artikel 176 lid 1 WVW een gevangenisstraf van ten hoogste 2 jaar of een geldboete van de vierde categorie (€ 27.500). Bestuurde u een motorrijtuig, dan kan de rechter daarnaast op grond van artikel 179 lid 1 WVW een rijontzegging tot 5 jaar opleggen.

Pleegt u binnen 5 jaar na afloop van een eerdere ontzegging opnieuw zo’n feit, dan kan de ontzegging volgens artikel 179 lid 4 WVW tot 10 jaar oplopen.

Wat eist het OM bij artikel 5a?

De OM-richtlijn 2022R004, van kracht sinds 1 januari 2023, maakt onderscheid tussen één gedraging en een samenstel van gedragingen. Bij één gedraging met een motorrijtuig is het uitgangspunt voor iemand zonder eerdere veroordeling 2 weken onvoorwaardelijke gevangenisstraf en 3 maanden onvoorwaardelijke rijontzegging.

Bij een samenstel van gedragingen is dat 4 weken gevangenisstraf en 6 maanden rijontzegging. Bij herhaling verdubbelen deze uitgangspunten. De rechter is niet aan de richtlijn gebonden. Een overzicht van de mogelijke sancties vindt u op onze pagina over straffen en maatregelen in het verkeersstrafrecht.

Wat is het verschil tussen artikel 5a en artikel 6 WVW?

Artikel 5a gaat over het gevaarlijke rijgedrag zelf, ook als er niets gebeurt. Artikel 6 WVW gaat over een ongeval met dood of letsel dat door uw schuld is veroorzaakt; daarvoor is geen opzet nodig.

De twee artikelen hangen wel samen. Volgens artikel 175 lid 2 WVW is er bij een ongeval in elk geval sprake van roekeloosheid als uw gedrag ook onder artikel 5a valt. Bij een dodelijk ongeval stijgt het strafmaximum dan van 3 naar 6 jaar gevangenisstraf. Meer daarover leest u in ons artikel over artikel 6 WVW, dood of letsel door schuld.

Een voorbeeld uit de rechtspraak: de Hoge Raad liet op 15 oktober 2024 een veroordeling voor roekeloosheid in stand van een bestuurder die over ruim 1.600 meter met 157 tot 278 km per uur reed op een weg waar 80 km per uur gold (ECLI:NL:HR:2024:1405). Het hof had dat gedrag aangemerkt als opzettelijk en in ernstige mate verkeersgevaarlijk.

Wanneer is bumperkleven strafbaar?

Bumperkleven kan onder artikel 5 WVW vallen als het gevaar of hinder oplevert. Rijdt u opzettelijk zeer dicht achter een ander en ontstaat daardoor levensgevaar of gevaar voor zwaar letsel, dan noemt artikel 5a lid 1 WVW dat uitdrukkelijk als zeer gevaarlijk rijgedrag.

Of het om artikel 5 of artikel 5a gaat, hangt af van de snelheid, de afstand, hoe lang het duurde en of er andere gedragingen bijkwamen, zoals rechts inhalen of lichtsignalen geven. Vaak gaat het bij artikel 5a om een combinatie van gedragingen over een langere afstand.

Hoe worden illegale straatraces bestraft?

Een wedstrijd met voertuigen op de weg is verboden volgens artikel 10 lid 1 WVW. Dat geldt voor het houden van de wedstrijd en voor het meedoen.

Op artikel 10 lid 1 staat volgens artikel 177 lid 2 WVW hechtenis van ten hoogste 2 maanden of een geldboete van de tweede categorie (€ 5.500), en volgens artikel 179 lid 2 WVW een rijontzegging tot 2 jaar. Bij een straatrace wordt de maximumsnelheid meestal fors overschreden en wordt vaak gevaarlijk ingehaald. Dan kan het OM ook artikel 5a ten laste leggen. De OM-richtlijn noemt wegraces met ernstige gevolgen als voorbeeld van een zaak waarin maatwerk nodig is.

Wat kunnen wij voor u doen bij een verdenking van gevaarlijk rijgedrag?

• Wij bespreken met u de verdenking en of u een verklaring aflegt bij de politie.
• Wij bestuderen het proces-verbaal, dashcam- of camerabeelden en eventuele snelheidsmetingen.
• Wij beoordelen of het dossier opzet en een ernstige schending van verkeersregels kan dragen, zoals artikel 5a WVW vereist.
• Wij beoordelen of de lichtere kwalificatie van artikel 5 WVW beter bij de feiten past.
• Wij voeren uw verdediging bij de officier van justitie of de strafrechter, ook over de rijontzegging.

Samenvatting

• Artikel 5 WVW verbiedt gevaar of hinder op de weg; het is een overtreding met maximaal 6 maanden hechtenis.
• Artikel 5a WVW verbiedt sinds 1 januari 2020 het opzettelijk en ernstig schenden van verkeersregels met levensgevaar voor een ander.
• Op artikel 5a staat maximaal 2 jaar gevangenisstraf en een rijontzegging tot 5 jaar, bij herhaling tot 10 jaar.
• Leidt gedrag dat onder artikel 5a valt tot een ongeval met dood of letsel, dan geldt het als roekeloos in de zin van artikel 175 lid 2 WVW.

Veelgestelde vragen over gevaarlijk rijgedrag

Is één keer door rood rijden al zeer gevaarlijk rijgedrag?

Niet vanzelf. Artikel 5a WVW vereist opzet, een ernstige schending en levensgevaar of gevaar voor zwaar letsel voor een ander. Een losse overtreding wordt meestal als gewone verkeersovertreding of onder artikel 5 WVW afgedaan.

Moet er een ongeval zijn gebeurd voor artikel 5 of 5a?

Nee. Voor beide artikelen is het gevaar genoeg. Bij een ongeval met dood of letsel komt artikel 6 WVW in beeld.

Kan ik voor gevaarlijk rijgedrag mijn rijbewijs kwijtraken?

Ja. De rechter kan een rijontzegging opleggen: tot 2 jaar bij artikel 5 en tot 5 jaar bij artikel 5a WVW. Daarnaast kan de politie bij een ernstig gevaar voor de verkeersveiligheid uw rijbewijs innemen volgens artikel 164 WVW.

Vragen over uw zaak?

Mail ons in een paar zinnen waar uw vraag over gaat, via info@lawandmore.nl. Wij laten u weten of wij u kunnen helpen en wat de volgende stap is.

Dit artikel geeft algemene informatie en vervangt geen advies over uw specifieke situatie.