Rijbewijs ingevorderd: wanneer mag de politie dat en hoe krijgt u het terug?
De politie mag uw rijbewijs ter plekke invorderen bij ernstige verkeersovertredingen, zoals rijden met meer dan 1,3 promille of 50 km/u of meer te hard rijden; de officier van justitie beslist daarna binnen tien dagen of het rijbewijs wordt ingehouden of teruggegeven. Bent u het niet eens met de invordering of inhouding, dan kunt u volgens artikel 164 lid 8 WVW 1994 een klaagschrift indienen bij de rechtbank.
Hieronder leggen wij uit wanneer de politie mag invorderen, welke termijnen gelden, wanneer u uw rijbewijs terugkrijgt en welke rol het CBR speelt.
Wanneer mag de politie uw rijbewijs invorderen?
Artikel 164 WVW 1994 geeft de politie die bevoegdheid in een beperkt aantal gevallen. De politie vordert dan de “overgifte” van uw rijbewijs: u moet het direct afgeven.
De vaste gronden staan in artikel 164 lid 2 WVW 1994 en worden uitgewerkt in de OM-instructie inzake de invordering van rijbewijzen (2022I004), die sinds 1 september 2022 geldt:
| Grond | Grens |
|---|---|
| Alcohol, ervaren bestuurder | meer dan 570 µg/l uitgeademde lucht of 1,3 promille in het bloed |
| Alcohol, beginnende bestuurder | meer dan 350 µg/l uitgeademde lucht of 0,8 promille in het bloed |
| Weigeren van adem- of bloedonderzoek | overtreding van artikel 163 WVW 1994 |
| Snelheid, motorrijtuig (geen bromfiets) | 50 km/u of meer te hard, na staandehouding |
| Snelheid, bromfiets | 30 km/u of meer te hard, na staandehouding |
Een beginnende bestuurder is iemand die korter dan vijf jaar een rijbewijs heeft. Bij snelheid is staandehouding een voorwaarde: een flitsfoto achteraf is geen grond voor invordering. Meer over de alcoholgrenzen leest u in ons artikel over het promillage.
Kan de politie ook invorderen bij gevaarlijk rijgedrag?
Ja. Volgens artikel 164 lid 3 WVW 1994 mag de politie ook invorderen als u door een overtreding de verkeersveiligheid ernstig in gevaar heeft gebracht. Daar geldt geen vaste grens; de OM-instructie noemt als voorbeelden een ongeval met dood of zwaar letsel en ernstige snelheidsovertredingen binnen de bebouwde kom.
Bij deze grond moet de agent eerst overleggen met een hulpofficier van justitie. Een ongeval is niet vereist. Zie ook ons artikel over gevaarlijk rijgedrag.
Wat gebeurt er direct na de invordering?
De politie stuurt uw rijbewijs met het proces-verbaal naar de officier van justitie. Volgens de OM-instructie moet dat binnen vijf dagen bij het parket zijn.
Vanaf de invordering mag u niet meer rijden. Artikel 9 lid 7 WVW 1994 verbiedt het besturen van een motorrijtuig zolang de overgifte is gevorderd of het rijbewijs is ingevorderd en niet is teruggegeven. Het OM wijst erop dat dit ook geldt voor een scooter of trekker. Is er geen andere bestuurder, dan kan de politie volgens artikel 164 lid 7 WVW 1994 uw auto in bewaring nemen.
Binnen welke termijn beslist de officier van justitie?
De officier van justitie moet binnen tien dagen na de invordering beslissen of hij uw rijbewijs inhoudt of teruggeeft. Neemt hij binnen die termijn geen beslissing, dan moet het rijbewijs volgens artikel 164 lid 6 WVW 1994 worden teruggegeven.
Valt de tiende dag in een weekend of op een feestdag, dan schuift de termijn op volgens de Algemene termijnenwet. Bij de alcohol- en snelheidsgronden gaat de wet uit van herhalingsgevaar, tenzij er bijzondere omstandigheden zijn. Bij weigeren van een blaastest of bij ernstig gevaar moet de officier dat herhalingsgevaar uit andere feiten afleiden.
Wilt u uw rijbewijs eerder terug, dan kunt u een verzoekschrift indienen bij de officier van justitie. U moet dan aantonen dat teruggave voor u van groot belang is, bijvoorbeeld voor uw werk.
Wanneer krijgt u uw ingevorderde rijbewijs terug?
De OM-instructie noemt een aantal situaties waarin het rijbewijs terug moet. De belangrijkste zijn:
- de invordering was onterecht;
- de officier van justitie heeft niet binnen tien dagen beslist;
- er is een ernstige kans dat u geen onvoorwaardelijke ontzegging krijgt, of een kortere dan de tijd dat uw rijbewijs al is ingehouden;
- bij een misdrijf: er is binnen zes maanden geen zitting of strafbeschikking (artikel 164 lid 6 WVW 1994);
- bij een overtreding: binnen vier maanden geen zitting of strafbeschikking (eigen beleid van het OM);
- de rechter in raadkamer beveelt teruggave.
Het OM laat u bij teruggave weten waar u het rijbewijs kunt ophalen, of stuurt het per aangetekende post. De tijd dat u zonder rijbewijs zat, gaat volgens artikel 179 lid 6 WVW 1994 af van een latere rijontzegging.
Hoe maakt u bezwaar tegen invordering of inhouding?
U dient een klaagschrift in bij de griffie van de rechtbank in het arrondissement waar het feit is gepleegd, zolang er nog geen vervolging is ingesteld (artikel 164 lid 8 WVW 1994). De rechtbank behandelt het klaagschrift in raadkamer, een besloten zitting.
In de praktijk wordt dit ook wel een bezwaarschrift genoemd, maar de wet spreekt van een klaagschrift. De rechter toetst of de invordering terecht was en of het belang van de verkeersveiligheid zwaarder weegt dan uw persoonlijk belang bij teruggave. Daarbij weegt mee of de verwachte ontzegging langer of korter is dan de periode dat u al zonder rijbewijs zit.
Een voorbeeld is een beslissing van de rechtbank Overijssel uit 2021 (ECLI:NL:RBOVE:2021:2636). De raadkamer verklaarde het klaagschrift ongegrond, omdat er herhalingsgevaar was en een latere ontzegging naar verwachting niet korter zou zijn dan de inhouding. Tegen de beslissing van de raadkamer staat cassatie open bij de Hoge Raad.
Wat heeft het CBR met een ingevorderd rijbewijs te maken?
Na een ernstige overtreding meldt de politie u vaak ook bij het CBR, op grond van artikel 130 lid 1 WVW 1994. Het CBR beoordeelt dan los van de strafzaak of u een cursus of onderzoek moet doen.
Bij zeer hoge alcoholwaarden, vanaf 785 µg/l of 1,8 promille, vordert de politie het rijbewijs ook in voor het CBR (artikel 130 lid 2 WVW 1994 en artikel 5 van de Regeling maatregelen rijvaardigheid en geschiktheid 2011). Het CBR schorst dan uw rijbewijs tot de uitslag van een onderzoek naar de geschiktheid. Bij samenloop gaat de strafrechtelijke invordering voor en gaat het rijbewijs eerst naar het OM.
Krijgt u uw rijbewijs terug van het OM, dan betekent dat dus niet altijd dat u weer mag rijden. Meer over de CBR-kant leest u in ons artikel over schorsing en ongeldigverklaring van het rijbewijs.
Wat kunnen wij voor u doen bij een ingevorderd rijbewijs?
- Wij controleren of de invordering op een geldige grond uit artikel 164 WVW 1994 rust en of de termijnen zijn gehaald.
- Wij stellen een verzoekschrift aan de officier van justitie op als u uw rijbewijs dringend nodig heeft.
- Wij dienen een klaagschrift in bij de rechtbank en bepleiten teruggave in raadkamer.
- Wij beoordelen de meting van het alcoholgehalte of de snelheid op fouten.
- Wij houden de parallelle CBR-procedure in de gaten en stemmen beide trajecten op elkaar af.
Samenvatting
- Invordering mag bij onder meer meer dan 1,3 promille (beginners 0,8), weigeren van een blaastest of 50 km/u te hard (bromfiets 30 km/u).
- Vanaf de invordering mag u geen motorrijtuig besturen (artikel 9 lid 7 WVW 1994).
- De officier van justitie beslist binnen tien dagen over inhouding of teruggave.
- Bij een misdrijf moet het rijbewijs terug als er binnen zes maanden geen zitting of strafbeschikking is.
- Tegen invordering of inhouding staat een klaagschrift bij de rechtbank open (artikel 164 lid 8 WVW 1994).
Veelgestelde vragen over een ingevorderd rijbewijs
Mag ik met een buitenlands rijbewijs blijven rijden na invordering?
Nee. Artikel 164 lid 1 WVW 1994 geldt ook voor een buitenlands of internationaal rijbewijs, en het rijverbod van artikel 9 lid 7 WVW 1994 geldt voor alle categorieën van het ingevorderde rijbewijs.
Wat als de politie mijn rijbewijs niet fysiek heeft meegenomen?
Ook dan geldt het rijverbod zodra de overgifte is gevorderd. De OM-instructie bepaalt dat de vordering binnen vijf dagen bij het parket moet zijn, ook als het rijbewijs bijvoorbeeld zoek was.
Kan ik schadevergoeding krijgen als ik later word vrijgesproken?
Dat kan. Volgens artikel 164 lid 9 WVW 1994 kan de rechter op verzoek een vergoeding ten laste van de Staat toekennen als de zaak eindigt zonder straf of met een straf die de invordering niet rechtvaardigt.
Kan het CJIB mijn rijbewijs ook innemen?
Ja, maar dat is een andere procedure. Bij onbetaalde verkeersboetes kan het CJIB het rijbewijs laten innemen tot het openstaande bedrag is betaald.
Vragen over uw zaak?
Mail ons in een paar zinnen waar uw vraag over gaat, via info@lawandmore.nl. Wij laten u weten of wij u kunnen helpen en wat de volgende stap is.
Dit artikel geeft algemene informatie en vervangt geen advies over uw specifieke situatie.
