Rijden zonder rijbewijs: wat zijn de straffen bij artikel 107 en artikel 9 WVW?
Rijden zonder geldig rijbewijs is strafbaar volgens artikel 107 van de Wegenverkeerswet 1994 (WVW), bijvoorbeeld als u nooit een rijbewijs hebt gehaald, als het verlopen is of als u een voertuig van een andere categorie bestuurt. De belangrijkste uitzondering in zwaarte: rijdt u terwijl uw rijbewijs is ingevorderd, ongeldig verklaard of geschorst, of terwijl u een rijontzegging hebt, dan valt dat onder artikel 9 WVW en is het een misdrijf met een veel hogere straf.
In dit artikel leest u welke situaties onder welk artikel vallen, welke straffen gelden, wat er bij herhaling met uw auto kan gebeuren en hoe het zit met een buitenlands rijbewijs.
Wat eist artikel 107 WVW van een bestuurder?
Volgens artikel 107 lid 1 WVW moet aan iedere bestuurder van een motorrijtuig een rijbewijs zijn afgegeven dat geldig is voor de categorie van het voertuig. Artikel 107 lid 2 WVW voegt toe dat het rijbewijs niet verlopen mag zijn, goed leesbaar moet zijn en moet voldoen aan de eisen van de ministeriële regeling.
Onder motorrijtuigen vallen ook bromfietsen en snorfietsen. Voor een snorfiets hebt u dus ook een rijbewijs nodig, minimaal categorie AM.
Welke situaties vallen onder artikel 107 WVW?
Artikel 107 WVW is van toepassing als u rijdt zonder dat aan u een geldig rijbewijs voor dat voertuig is afgegeven. De meest voorkomende situaties zijn:
- Nooit een rijbewijs gehad: u hebt nooit een rijexamen gehaald voor dit soort voertuig.
- Verkeerde categorie: u hebt bijvoorbeeld rijbewijs B, maar bestuurt een motor of een vrachtauto.
- Verlopen rijbewijs: de geldigheidsdatum op uw rijbewijs is verstreken (artikel 107 lid 2 onder b WVW).
- Onleesbaar of niet volgens de eisen: het rijbewijs is beschadigd of gewijzigd (artikel 107 lid 2 onder a en c WVW).
Rijden zonder rijbewijs in de zin van artikel 107 is een overtreding (artikel 178 lid 2 WVW). Het strafmaximum is volgens artikel 177 lid 1 WVW hechtenis van 6 maanden of een geldboete van de derde categorie (€ 11.000).
Wat gebeurt er als uw rijbewijs verlopen is?
Met een verlopen rijbewijs mag u niet rijden totdat u een nieuw rijbewijs hebt. Wordt u gecontroleerd, dan krijgt u in de praktijk een boete; de bedragen staan in de Boetebase van het Openbaar Ministerie (OM).
Let op een uitzondering. Moet u bij een nieuwe aanvraag aan extra eisen voldoen, bijvoorbeeld omdat het CBR uw geschiktheid moet beoordelen, en wist u dat of had u dat moeten weten? Dan valt rijden met het verlopen rijbewijs volgens artikel 9 lid 2 WVW onder het zwaardere misdrijf.
Voor categorieën met een kortere geldigheid dan 10 jaar levert u bij verlenging een Verklaring van Geschiktheid in en beoordeelt het CBR de geldigheid van het nieuwe rijbewijs. Verlengen kan bij de gemeente of online via de RDW.
Wanneer is rijden zonder rijbewijs een misdrijf?
Artikel 9 WVW verbiedt het besturen van een motorrijtuig in situaties waarin uw rijbevoegdheid door een beslissing van de overheid of de rechter is weggenomen of opgeschort. Dat is een misdrijf volgens artikel 178 lid 1 WVW.
- tijdens een rijontzegging die de rechter of het OM heeft opgelegd (artikel 9 lid 1);
- na ongeldigverklaring van uw rijbewijs door het CBR, of als uw rijbewijs van rechtswege ongeldig is geworden, bijvoorbeeld door de recidiveregeling voor beginnende bestuurders (artikel 9 lid 2);
- nadat de politie of het CBR uw rijbewijs heeft ingevorderd of u het moest inleveren (artikel 9 lid 4 en lid 7);
- tijdens een schorsing van uw rijbewijs door het CBR (artikel 9 lid 5).
Voor de meeste van deze situaties geldt dat u de beslissing kende of had moeten kennen. Meer over deze maatregelen leest u in onze artikelen over de ongeldigverklaring van het rijbewijs en een ingevorderd rijbewijs.
Welke straf staat op rijden tijdens een ontzegging of ongeldigverklaring?
Op een overtreding van artikel 9 WVW staat volgens artikel 176 lid 2 WVW een gevangenisstraf van ten hoogste 1 jaar of een geldboete van de vierde categorie (€ 27.500). Daarnaast kan de rechter volgens artikel 179 lid 1 WVW een nieuwe rijontzegging tot 5 jaar opleggen, bij herhaling binnen 5 jaar na een eerdere ontzegging tot 10 jaar.
Het OM gaat uit van een korte onvoorwaardelijke gevangenisstraf, ook bij een eerste keer. Volgens de Richtlijn voor strafvordering motorrijtuig (doen) besturen tijdens ontzegging e.d. (2019R015) is het uitgangspunt voor een automobilist 2 weken. Bij herhaling loopt dat op naar 3 tot 6 weken, en voor bestuurders van vrachtauto’s en bussen liggen de uitgangspunten hoger. Ook kan het OM een nieuwe rijontzegging eisen.
Kan mijn auto in beslag worden genomen of verbeurd worden verklaard?
Ja, vooral bij herhaling. De politie kan het voertuig waarmee het feit is gepleegd in beslag nemen op grond van artikel 94 Wetboek van Strafvordering. De rechter kan het daarna verbeurd verklaren volgens artikel 33a Wetboek van Strafrecht, waardoor u de eigendom definitief kwijt bent.
In de praktijk gebeurt dat vooral bij bestuurders die steeds opnieuw zonder geldig rijbewijs of tijdens een ontzegging rijden. Zo maakte het OM in september 2023 bekend dat de rechter in Arnhem vijf voertuigen van een man die acht keer was betrapt verbeurd verklaarde. Een geleende auto van een ander werd aan de eigenaar teruggegeven. Meer hierover leest u in ons artikel over inbeslagname van uw auto.
Mag u in Nederland rijden met een buitenlands rijbewijs?
Met een geldig rijbewijs uit een land van de EU, de EER of Zwitserland mag u in Nederland rijden, ook als u hier komt wonen. Afhankelijk van het soort rijbewijs geldt daarvoor een maximumtermijn van 5 of 15 jaar; daarna hebt u een Nederlands rijbewijs nodig.
Met een rijbewijs van buiten de EU, de EER of Zwitserland mag u, zodra u in Nederland woont, nog 185 dagen rijden. Daarna hebt u een Nederlands rijbewijs nodig. Soms kunt u uw rijbewijs omwisselen zonder nieuw examen; de RDW houdt bij voor welke landen en categorieën dat kan. Rijdt u na die termijn door, dan valt dat onder artikel 107 WVW.
Wat kunnen wij voor u doen bij een verdenking van rijden zonder rijbewijs?
- Wij stellen vast of uw zaak onder artikel 107 of onder artikel 9 WVW valt, want dat bepaalt de zwaarte.
- Wij controleren of u de ontzegging, ongeldigverklaring of invordering kende of had moeten kennen.
- Wij beoordelen een strafbeschikking van het OM en of verzet zinvol is.
- Wij voeren uw verdediging bij de strafrechter, ook over gevangenisstraf en rijontzegging.
- Wij komen op tegen het beslag op uw voertuig, bijvoorbeeld met een klaagschrift.
Samenvatting
- Artikel 107 WVW geldt als u nooit een rijbewijs had, als het verlopen is of als u een andere categorie bestuurt; het is een overtreding.
- Rijden tijdens een ontzegging, ongeldigverklaring, schorsing of invordering valt onder artikel 9 WVW en is een misdrijf met maximaal 1 jaar gevangenisstraf.
- Het OM gaat bij artikel 9 ook bij een eerste keer uit van een korte onvoorwaardelijke gevangenisstraf.
- Bij herhaling kan uw voertuig in beslag worden genomen en verbeurd worden verklaard.
Veelgestelde vragen over rijden zonder rijbewijs
Ben ik verzekerd als ik zonder geldig rijbewijs rijd?
De WAM-verzekering van het voertuig vergoedt in beginsel de schade van anderen. Veel polisvoorwaarden bepalen wel dat de verzekeraar die schade dan op de bestuurder kan verhalen. Kijk daarvoor in uw eigen polisvoorwaarden.
Ik wist niet dat mijn rijbewijs ongeldig was verklaard. Ben ik dan strafbaar?
Voor artikel 9 WVW is in de meeste situaties vereist dat u de beslissing kende of redelijkerwijs had moeten kennen. Of dat zo is, hangt onder meer af van de vraag of het besluit u correct is toegezonden.
Krijg ik ook een rijontzegging voor rijden zonder rijbewijs?
Bij rijden tijdens een ontzegging, ongeldigverklaring of invordering kan de rechter volgens artikel 179 lid 1 WVW een rijontzegging tot 5 jaar opleggen. Voor rijden zonder rijbewijs volgens artikel 107 WVW noemt artikel 179 WVW geen rijontzegging.
Vragen over uw zaak?
Mail ons in een paar zinnen waar uw vraag over gaat, via info@lawandmore.nl. Wij laten u weten of wij u kunnen helpen en wat de volgende stap is.
Dit artikel geeft algemene informatie en vervangt geen advies over uw specifieke situatie.
