Rijden onder invloed van drugs: welke grenswaarden gelden en wat zijn de gevolgen?
Sinds 1 juli 2017 gelden in Nederland vaste grenswaarden voor drugs in het verkeer: rijdt u met meer dan de grenswaarde van bijvoorbeeld cannabis, cocaïne of amfetamine in uw bloed, dan bent u strafbaar (artikel 8 lid 5 WVW 1994). Gebruikt u meerdere drugs of drugs samen met alcohol, dan gelden veel lagere grenzen, die in de praktijk neerkomen op de laagst meetbare hoeveelheid.
Voor andere drugs en voor medicijnen bestaan geen grenswaarden. Daarvoor geldt artikel 8 lid 1 WVW 1994: u mag niet rijden onder invloed van een stof waarvan u weet of redelijkerwijs moet weten dat die uw rijvaardigheid kan verminderen. Hieronder leest u hoe beide regels werken, hoe de politie test en welke straffen en CBR-maatregelen kunnen volgen.
Wat is het verschil tussen artikel 8 lid 1 en lid 5?
Artikel 8 lid 5 werkt met vaste grenswaarden: boven de grens bent u strafbaar, ongeacht hoe u reed. Artikel 8 lid 1 vraagt het bewijs dat u onder zodanige invloed was dat uw rijvaardigheid kon zijn verminderd, en dat u dat wist of had moeten weten.
Lid 5 geldt voor twaalf stoffen die zijn aangewezen in het Besluit alcohol, drugs en geneesmiddelen in het verkeer. Voor alle andere middelen, zoals veel medicijnen, valt de vervolging onder lid 1. Het OM onderbouwt dat dan bijvoorbeeld met het rijgedrag, uiterlijke kenmerken en testresultaten.
Welke grenswaarden gelden per stof?
De grenswaarden staan in artikel 3 van het Besluit alcohol, drugs en geneesmiddelen in het verkeer en worden gemeten in het bloed. Het besluit kent een waarde voor gebruik van één stof en een lagere waarde voor combinatiegebruik.
| Stof | Grenswaarde bij één stof | Grenswaarde bij combinatie |
|---|---|---|
| Cannabis (THC) | 3,0 µg/l | 1,0 µg/l |
| Cocaïne | 50 µg/l | 10 µg/l |
| Amfetamine, methamfetamine, MDMA, MDEA, MDA | 50 µg/l | 25 µg/l |
| Heroïne en morfine (gemeten als morfine) | 20 µg/l | 10 µg/l |
| GHB, GBL en 1,4-butaandiol (gemeten als GHB) | 10 mg/l | 5,0 mg/l |
| Alcohol in combinatie met drugs | – | 0,2 promille |
Voor amfetamine-achtige stoffen telt bij gebruik van meerdere daarvan ook de som van de gehalten. De tabel geeft een vereenvoudigd beeld; voor uw zaak telt de tekst van het besluit zoals die gold op de dag van de aanhouding.
Wat geldt bij combinatiegebruik?
Bij combinatie van drugs met andere drugs of met alcohol gelden de lagere grenswaarden uit artikel 3 lid 2 van het besluit. Volgens de toelichting zijn dat analytische grenswaarden: de laagst betrouwbaar meetbare hoeveelheid, omdat het risico bij combinaties sterk toeneemt.
Voor alcohol in combinatie met drugs geldt dan een grens van 0,2 promille, ook als u een ervaren bestuurder bent. De Rijksoverheid spreekt hier van een nullimiet. Combinatiegebruik wordt ook zwaarder bestraft dan gebruik van één stof, zoals hieronder blijkt.
Hoe stelt de politie drugsgebruik vast?
De politie kan u verplichten mee te werken aan een speekseltest of aan een onderzoek naar uw psychomotorische functies en uw oog- en spraakfuncties (artikel 160 lid 5 WVW 1994). Bij een positieve aanwijzing volgt een bloedonderzoek (artikel 163 WVW 1994).
- De speekseltest is een selectiemiddel. Niet elke stof is ermee te meten; de toelichting bij het besluit noemt GHB als voorbeeld.
- Het bloed moet uiterlijk anderhalf uur na de vordering tot medewerking worden afgenomen, tenzij er bijzondere omstandigheden zijn (artikel 12 lid 3 van het besluit).
- Een erkend laboratorium onderzoekt het bloed. Volgens de Rijksoverheid duurt de uitslag meestal ongeveer een maand.
- Na de uitslag kunt u op eigen kosten een tegenonderzoek laten doen.
Weigeren mee te werken aan het onderzoek is zelf strafbaar en wordt door het OM zwaar bestraft. Wat de politie mag vragen, leest u bij verplichtingen en meewerken.
Mag u rijden als u medicijnen gebruikt?
Medicijnen vallen in de regel onder artikel 8 lid 1 WVW 1994. Het OM gaat ervan uit dat u het etiket en de bijsluiter heeft gelezen; staat daar dat het middel de rijvaardigheid beïnvloedt, dan geldt dat als waarschuwing.
Gebruikt u een medicijn op voorschrift, dan vraagt het OM om een recept of een verklaring van uw arts. Volgens het OM volgt vervolging bijvoorbeeld als er geen recept is, als u meer nam dan voorgeschreven, of bij combinatie met alcohol of drugs. Rijden na gebruik van dexamfetamine, morfine of medicinale cannabis in combinatie met alcohol of drugs is volgens het OM altijd strafbaar.
Let op: volgens de toelichting bij het besluit geldt de grenswaarde voor morfine ook als u morfine op recept gebruikt. Meer informatie vindt u op de pagina van het OM over medicijnen in het verkeer.
Welke straf eist het OM bij drugs in het verkeer?
Het OM gebruikt ook voor drugs de Richtlijn voor strafvordering rijden onder invloed (2019R013). Voor een autobestuurder zonder eerdere zaken gelden deze uitgangspunten:
- Gebruik van één stof boven de grenswaarde: geldboete € 850.
- Combinatiegebruik: 50 uur taakstraf en 9 maanden onvoorwaardelijke rijontzegging.
- Weigeren van het onderzoek: 60 uur taakstraf en 6 maanden ontzegging.
- Weigeren bij een vermoeden van meervoudig gebruik: 80 uur taakstraf, 2 weken voorwaardelijke gevangenisstraf en 12 maanden ontzegging.
Voor de bromfiets begint de tabel met een geldboete van € 325, voor de fiets met € 250. Bij recidive binnen vijf jaar, gevaarlijk rijgedrag of een ongeval liggen de straffen hoger. Het wettelijk maximum is gelijk aan dat voor alcohol: een jaar gevangenisstraf of een geldboete van de vierde categorie, en een ontzegging tot vijf jaar, bij herhaling tot tien jaar. Een overzicht staat bij straffen en maatregelen.
De recidiveregeling van artikel 123b WVW 1994 geldt ook voor drugs: twee onherroepelijke afdoeningen binnen vijf jaar kunnen ertoe leiden dat uw rijbewijs van rechtswege ongeldig wordt. Wetsvoorstel 36586, dat de Tweede Kamer op 27 oktober 2026 aannam, vervangt die regeling en regelt ook dat het rijbewijs kan worden ingevorderd bij (een ernstig vermoeden van) combinatiegebruik van alcohol en drugs. Dat voorstel is nog niet in werking.
Welke maatregelen kan het CBR opleggen?
De politie meldt een drugszaak ook aan het CBR. Sinds 1 april 2023 kan het CBR de educatieve maatregel drugs en verkeer (EMD) opleggen.
Het CBR legt de EMD op als het proces-verbaal gegevens bevat over uw gedrag, uiterlijk of rijgedrag die op drugsgebruik wijzen, en het onderzoek geen aanleiding geeft het rijbewijs ongeldig te verklaren. Een onderzoek naar de geschiktheid volgt onder meer als u in de vijf jaar daarvoor al een EMD volgde, als er een vermoeden van afhankelijkheid is, of bij twee processen-verbaal binnen vijf jaar. De kosten zijn voor uzelf. Meer over het onderzoek leest u bij onderzoek naar de geschiktheid.
Wat kunnen wij voor u doen bij rijden onder invloed van drugs?
- Wij beoordelen of de speekseltest en de vordering tot bloedonderzoek rechtmatig waren.
- Wij controleren of het bloed binnen de termijn van anderhalf uur is afgenomen.
- Wij toetsen de uitslag aan de grenswaarden die op de dag van de aanhouding golden.
- Wij beoordelen bij medicijngebruik of artikel 8 lid 1 of lid 5 aan de orde is.
- Wij adviseren over een tegenonderzoek en de termijn daarvan.
- Wij staan u bij tegenover het OM, de rechter en zo nodig het CBR.
Samenvatting
- Sinds 1 juli 2017 gelden vaste grenswaarden voor twaalf stoffen (artikel 8 lid 5 WVW 1994).
- Bij combinatiegebruik gelden veel lagere grenzen, voor alcohol 0,2 promille.
- Voor medicijnen en andere stoffen geldt artikel 8 lid 1: verminderde rijvaardigheid en wetenschap.
- Het OM eist bij één stof € 850 boete, bij combinatiegebruik taakstraf en 9 maanden ontzegging.
- Het CBR kan een EMD of een onderzoek naar de geschiktheid opleggen.
Veelgestelde vragen
Hoe lang na gebruik ben ik nog boven de grenswaarde?
Dat is niet in het algemeen te zeggen, omdat het per stof, hoeveelheid en persoon verschilt. Een betrouwbare termijn waarna u zeker onder de grenswaarde zit, bestaat niet.
Ben ik strafbaar als ik mijn medicijnen volgens voorschrift gebruik?
Niet automatisch. Het OM vraagt dan om een recept of een verklaring van de arts en vervolgt bijvoorbeeld bij gebruik zonder recept, een te hoge dosis of combinatie met alcohol of drugs.
Wat als de speekseltest positief was, maar het bloed onder de grens?
Voor een overtreding van artikel 8 lid 5 telt de uitslag van het bloedonderzoek. Het OM kan wel nog vervolgen op grond van artikel 8 lid 1 als andere bewijsmiddelen op verminderde rijvaardigheid wijzen.
Vragen over uw zaak?
Mail ons in een paar zinnen waar uw vraag over gaat, via info@lawandmore.nl. Wij laten u weten of wij u kunnen helpen en wat de volgende stap is.
Dit artikel geeft algemene informatie en vervangt geen advies over uw specifieke situatie.
