Zajęcie pojazdu: kiedy policja ma prawo zająć Twój pojazd i jak go odzyskać?
Policja może zająć Twój samochód, jeśli będzie stanowił dowód w sprawie, jeśli istnieje możliwość jego późniejszego przepadku lub jeśli samochód będzie stanowił zabezpieczenie grzywny lub odszkodowania (art. 94 i 94a Kodeksu postępowania karnego). Jeśli nie zgadzasz się z zajęciem, możesz złożyć skargę do sądu (art. 552a Kodeksu postępowania karnego); sędzia zdecyduje wówczas, czy możesz odzyskać samochód.
W tym artykule dowiesz się, kiedy możliwe jest zajęcie pojazdu, jak możesz go odzyskać, kiedy sędzia może orzec przepadek pojazdu i co to oznacza dla Ciebie finansowo.
Na jakiej podstawie policja może zająć Twój samochód?
Kodeks postępowania karnego przewiduje dwa rodzaje zajęcia majątkowego: zajęcie klasyczne na podstawie art. 94 Kodeksu postępowania karnego oraz zajęcie zabezpieczające na podstawie art. 94a Kodeksu postępowania karnego. Cel zajęcia majątkowego decyduje o tym, które przepisy mają zastosowanie.
Zajęcie klasyczne (art. 94 k.p.k.)
Zgodnie z artykułem 94 Kodeksu postępowania karnego, przedmioty podlegają zajęciu, jeżeli mogą służyć ujawnieniu prawdy lub wykazaniu bezprawnie uzyskanej korzyści. Przedmioty, które następnie mogą zostać uznane za przepadnięte lub wycofane z obrotu, również podlegają temu przepisowi.
W razie wypadku samochód może zostać zajęty, na przykład w celu przeprowadzenia badania technicznego hamulców lub kontroli prędkości. W przypadku powtarzających się wykroczeń drogowych, celem może być orzeczenie przez sędziego konfiskaty samochodu w późniejszym terminie.
Zajęcie zabezpieczające (art. 94a k.p.k.)
Zajęcie zabezpieczające służy zabezpieczeniu późniejszej zapłaty. Zgodnie z art. 94a § 1 i 2 Kodeksu postępowania karnego jest ono możliwe w razie podejrzenia popełnienia przestępstwa zagrożonego karą grzywny piątej kategorii, w celu egzekucji tej grzywny lub środka zabezpieczającego.
W przypadku środka kompensacyjnego na rzecz ofiary (art. 36f Kodeksu karnego) próg jest niższy: przestępstwo, za które grozi grzywna czwartej kategorii (art. 94a § 3 Kodeksu postępowania karnego). Może to mieć zastosowanie w przypadku wypadku, w wyniku którego nastąpiło uszkodzenie ciała lub śmierć (art. 6 Prawa o ruchu drogowym z 1994 r.).
O tym, jakie inne uprawnienia ma policja na drodze, możesz przeczytać na naszej stronie o Nadzór i detekcja ruchu.
Za jakie wykroczenia drogowe grozi konfiskata pojazdu?
Napad padaczkowy występuje głównie w przypadku recydywy, takiej jak wielokrotne prowadzenie pojazdu bez prawa jazdy, jazda pomimo zakazu prowadzenia pojazdów lub wielokrotna jazda pod wpływem alkoholu lub narkotyków. W takich przypadkach pojazd jest przedmiotem przestępstwa.
Zgodnie z artykułem 33a, ust. 1 lit. c holenderskiego kodeksu karnego, przedmioty, z użyciem których popełniono przestępstwo, mogą zostać uznane za przepadek. Prokurator może zatem nakazać zajęcie pojazdu w celu jego późniejszego przepadku. Ponadto, w przypadku kierowców często popełniających przestępstwa, Prokuratura stosuje bardziej rygorystyczne podejście, takie jak program recydywy dla recydywistów w ruchu drogowym.
Co do zasady, pojedyncze wykroczenie drogowe nie skutkuje zajęciem mienia w celu jego przepadku. Zajęcie musi być proporcjonalne do wykroczenia; sędzia oceni to, jeśli poprosisz o to w zawiadomieniu o popełnieniu przestępstwa. Więcej informacji na temat jazdy bez ważnego prawa jazdy znajdziesz w naszym artykule na temat… jazda bez prawa jazdy.
Zajęcie przez CJIB w przypadku niezapłaconych mandatów drogowych
Oprócz prawa karnego, CJIB może podjąć działania w przypadku braku zapłaty grzywny nałożonej na Muldera. Ustawa WAHV reguluje między innymi kwestie unieruchomienia pojazdu (artykuł 28b WAHV) oraz zatrzymania i przechowywania pojazdu lub zastosowania blokady koła do czasu uiszczenia grzywny (artykuł 29 WAHV).
Jeżeli pojazd nie zostanie odebrany w ciągu dwunastu tygodni od zajęcia, może zostać sprzedany, przekazany lub zniszczony zgodnie z artykułem 29 ustawy WAHV. Ta procedura jest odrębna od zajęcia na podstawie artykułu 94 Kodeksu postępowania karnego.
Jak odzyskać samochód?
Zwrot osobie, od której zajęto pojazd, jest zasadą ogólną (art. 116 § 1 Kodeksu postępowania karnego). Z chwilą gdy interes postępowania karnego nie wymaga już zajęcia, pojazd należy zwrócić.
Możesz najpierw zwrócić się do prokuratora o zwrot samochodu. Jeśli odmówi on lub nie odpowie, możesz złożyć formalną skargę. Zgodnie z Instrukcją Prokuratury dotyczącą zajęcia mienia (2024I001), prokurator musi zawsze przedstawić uzasadnioną ocenę, czy nadal istnieją podstawy do zajęcia.
Jak działa zawiadomienie o złożeniu skargi na zajęcie?
W pozwie wnosisz do sądu o uchylenie zajęcia i zwrot pojazdu. Podstawą prawną jest art. 552a Kodeksu postępowania karnego.
Kto może złożyć skargę i do którego sądu?
Skargę może złożyć tylko zainteresowana strona. Może to być na przykład osoba, której samochód został zajęty, lub osoba podająca się za właściciela, np. firma leasingowa lub wspólnik, na którego nazwisko samochód jest zarejestrowany.
Jeśli nie wszczęto jeszcze postępowania, należy złożyć zawiadomienie o zajęciu do sądu okręgowego, w którym nastąpiło zajęcie. Jeśli postępowanie karne jest już w toku, właściwym jest sędzia prowadzący sprawę lub ten, który ostatnio ją prowadził. Informacja ta znajduje się w Wskazówki dotyczące skarg na zajęcie mienia przez sądy.
W jakim czasie?
Zawiadomienie o wniesieniu skargi należy złożyć jak najszybciej. Jeśli postępowanie karne zostało już wszczęte, nie później niż trzy miesiące po zakończeniu sprawy.
Jeśli nie wszczęto postępowania karnego, wytyczne dotyczące wymiaru sprawiedliwości (wersja z 29 lipca 2026 r.) przewidują maksymalny okres dwóch lat od zajęcia. W praktyce nie należy czekać zbyt długo: im szybciej złożysz skargę, tym większe prawdopodobieństwo, że samochód nie został jeszcze sprzedany.
W jaki sposób sędzia rozpatruje sprawę?
W przypadku zajęcia klasycznego sędzia ocenia, czy interesy ścigania karnego sprzeciwiają się restytucji. Jeśli chodzi o konfiskatę, zajęcie jest uchylane tylko wtedy, gdy jest wysoce nieprawdopodobne, że sąd karny w przyszłości dokona konfiskaty pojazdu.
Sędzia nie orzeka o Twojej winie w sprawie karnej. Ocenia proporcjonalność i subsydiarność tylko wtedy, gdy sam się na nie powołasz. Jeśli sędzia uzna skargę za zasadną, zazwyczaj wydaje nakaz powrotu.
Kiedy sędzia orzeka przepadek samochodu?
Konfiskata oznacza, że samochód staje się trwałą własnością państwa. Sędzia może orzec tę karę dodatkową w przypadku skazania za przestępstwo (art. 33 § 1 Kodeksu karnego).
Zgodnie z art. 33a § 1 Kodeksu karnego dotyczy to między innymi przedmiotów należących do skazanego, z użyciem których popełniono przestępstwo. Zgodnie z art. 33 § 2 Kodeksu karnego stosuje się odpowiednio art. 24 Kodeksu karnego. Sędzia weźmie wówczas pod uwagę Państwa możliwości finansowe.
A co jeśli samochód należy do kogoś innego?
Jeżeli pojazd nie jest własnością skazanego, konfiskata jest możliwa tylko wtedy, gdy właściciel wiedział lub mógł zasadnie podejrzewać, że pojazd jest wykorzystywany do popełnienia przestępstwa (art. 33a ust. 2 Kodeksu karnego).
Dotyczy to zarówno samochodu leasingowanego, służbowego, jak i należącego do członka rodziny. W takim przypadku właściciel może również sam złożyć skargę jako strona zainteresowana.
Jakie są konsekwencje finansowe zajęcia mienia?
W przypadku konfiskaty tracisz samochód i jego wartość. Zobowiązania wynikające z umowy kredytu lub leasingu nie wygasają automatycznie; zależy to od zawartej umowy.
Jeśli samochodu nie można zatrzymać, Prokuratura może nakazać jego sprzedaż. Zgodnie z art. 117 ust. 4 Kodeksu postępowania karnego, zajęcie następuje z kwoty uzyskanej z zastawu. Jeśli zajęcie zostanie uchylone później, zamiast samochodu otrzymasz zwrot kwoty uzyskanej z zastawu. Zgodnie z instrukcją Prokuratury, przechowawca może zniszczyć lub zbyć przedmiot oddany w depozyt po upływie dwóch lat (art. 118 ust. 3 Kodeksu postępowania karnego).
Co możemy dla Ciebie zrobić, jeśli Twój samochód zostanie zajęty?
- Określamy na jakiej podstawie nastąpiło zatrzymanie samochodu: art. 94 Kodeksu postępowania karnego, art. 94a Kodeksu postępowania karnego czy ustawa Prawo o ruchu drogowym.
- Zwracamy się do Prokuratury z prośbą o zwrot samochodu.
- Sporządzamy pismo procesowe i składamy je do właściwego sądu.
- Wyjaśnimy Twoje stanowisko podczas rozprawy w siedzibie Twojej firmy.
- Bronimy przed zarzutem przepadku mienia w postępowaniu karnym, powołując się np. na Twoją zdolność finansową.
- Pomagamy właścicielowi, który nie jest podejrzanym, np. wspólnikowi lub spółce.
Streszczenie
- Zajęcie pojazdu może stanowić dowód w postępowaniu konfiskacyjnym (art. 94 k.p.k.) lub zabezpieczenie zapłaty (art. 94a k.p.k.).
- Zwrot jest regułą ogólną, gdy zajęcie nie jest już konieczne (art. 116 Kodeksu postępowania karnego).
- W drodze zażalenia (art. 552a Kodeksu postępowania karnego) możesz wystąpić do sędziego o zadośćuczynienie.
- Konfiskata jest możliwa po skazaniu, z uwzględnieniem twojej zdolności finansowej (art. 33 i 33a Kodeksu karnego).
- Samochód należący do innej osoby może zostać skonfiskowany wyłącznie w przypadku, gdy właściciel podejrzewał, że był wykorzystywany w niewłaściwy sposób.
Często zadawane pytania dotyczące zajęcia samochodu
Czy prokuratura może zwrócić samochód komuś innemu?
Tak, jeśli inną osobę można zasadnie uznać za prawowitego właściciela (art. 116 ust. 3 Kodeksu postępowania karnego). Prokuratura o tym informuje; zgodnie z wytycznymi wymiaru sprawiedliwości, osoba, której samochód został zajęty, ma czternaście dni na złożenie skargi.
Czy policja ma prawo skonfiskować mój samochód, jeśli odebrano mi prawo jazdy?
To nie jest konfiskata. Zgodnie z Instrukcją Prokuratury dotyczącą odbioru praw jazdy (2022I004), policja może objąć pojazd dozorem, jeśli nie ma dostępnego innego kierowcy. W przypadku gdy obowiązują przepisy dotyczące holowania, pojazd może zostać odholowany.
Co zrobić, jeśli mój samochód został już sprzedany, podczas gdy moja reklamacja jest w toku?
W takim przypadku zajęcie dotyczy kwoty uzyskanej z egzekucji (art. 117 § 4 Kodeksu postępowania karnego). W przypadku uznania skargi za zasadną, zajęcie dotyczy zwrotu uzyskanej kwoty.
Masz pytania dotyczące Twojej sprawy?
Wyślij nam e-mail z kilkoma zdaniami wyjaśniającymi, czego dotyczy Twoje pytanie, za pośrednictwem info@lawandmore.nlPoinformujemy Cię, czy możemy Ci pomóc i jakie są dalsze kroki.
Niniejszy artykuł zawiera ogólne informacje i nie zastępuje porady dotyczącej konkretnej sytuacji.
